Галоўная падзея мінулага тыдня - выхад openSUSE 12.1. Таксама не пакінем без увагі новы сэрвіс дастаўкі гульняў Desura, сітуацыю з адкрытасцю вакол платформы Android, інтэрфейс Eyeboard з катэгорыі "eye tracking". На жаль, даводзіцца таксама канстатаваць сумныя весткі з праекта Diaspora.

Нерадасная навіна Diaspora

Для пачатку зусім сцісла аб сітуацыі ў праекце размеркаванай сацыяльнай сеткі Diaspora. Зараз асноўны сервер "Дыяспары" ўзмоцнена тэстуецца. Толькі за першую палову гэтага лістапада на гэтым афіцыйным серверы было зарэгістравана больш за 60 тыс. чалавек. І зараз агульная колькасць удзельнікаў альфа-тэставанні "Дыяспары" пераваліла за 200 000 чалавек.

Аднак мінулы тыдзень для распрацоўшчыкаў "Дыяспары" аказаўся ўсё-ткі нярадасным. У пачатку мінулага тыдня трагічна пайшоў з жыцця адзін з галоўных заснавальнікаў гэтай адкрытай сацыяльнай сеткі Ілля Жытомірскі. Менавіта Жытомірскі з'яўляўся галоўным ідэолагам гэтага праекта. І такая страта можа значна запаволіць і без таго нялёгкую распрацоўку Diaspora да фінальнага рэлізу.

OpenSUSE 12.1

16-га лістапада гэтага года было асаблівым днём для многіх прыхільнікаў GNU/Linux. Бо менавіта ў гэты дзень адбыўся рэліз новай версіі папулярнага дыстрыбутыва openSUSE 12.1. Гэтая сістэма мае нямала сваіх прыхільнікаў.

OpenSUSE падобны на дыстрыбутыў Fedora: на яго аснове таксама выпускаюцца потым камерцыйныя версіі - Suse Linux Enterprise Desktop (SLED) і Suse Linux Enterprise Server (SLES). Аднак у адрозненне ад Fedora дыстрыбутыў openSUSE больш кансерватыўны ў дачыненні да новаўвядзенняў.

Восеньская версія openSUSE з'яўляецца першым выпускам з новай арыгінальнай сістэмай нумарацыі, дзе лічба пасля кропкі азначае месяц выхаду. Так як дыстрыбутыў выходзіць раз у восем месяцаў, то гэтыя лічбы пасля кропкі азначаюць: 1 - лістапад, 2 - ліпень, 3 - сакавік. Адпаведна пасля таго, як выйдзе версія 12.3, наступнай будзе 13.1.

У openSUSE 12.1 ажыццёўлены пераход рабочай графічнай абалонкі GNOME на трэцюю версію. Але трэці "Гном" ў многіх выклікае вялікае расчараванне. Таму з іншых працоўных асяроддзяў можна выбраць KDE 4.7.2, Xfce 4.8, LXDE 0.5.5.

У дыстрыбутыве таксама маецца магчымасць усталяваць і архаічны KDE 3, з якім шматлікія карыстачы ўсё ніяк не хочуць расставацца. Зразумела, гэты сталы класічным працоўны стол падтрымліваецца дзякуючы намаганням энтузіястаў.

Што ж тычыцца самых перадавых карыстальнікаў, то для іх маецца магчымасць выкарыстоўваць нядаўна распрацаваны інтэрфейс Plasma Active. Гэты карыстальніцкі інтэрфейс прызначаны для мабільных прылад з сэнсарным экранам. OpenSUSE - адзін з першых дыстрыбутываў з магчымасцю ўсталёўкі гэтага сэнсарнага інтэрфейсу.

З арыгінальных для гэтага дыстрыбутыва прыкладанняў трэба адзначыць праграму Snapper. Дадзенае прыкладанне дазваляе пры выкарыстанні файлавай сістэмы Btrfs ў аўтаматычным і ручным рэжыме рабіць снапшоты, мантаваць іх і кіраваць імі. Усе аперацыі вырабляюцца праз графічны інтэрфейс, што дазваляе ў наглядным рэжыме праглядаць бягучы і мінулы стан файлавай сістэмы.

Для карыстальнікаў KDE прадстаўлены новы графічны інтэрфейс кіравання пакетамі Apper. Выглядае Apper не так грандыёзна, як крама прыкладанняў Ubuntu, але затое і не грузіць карыстальніка рэйтынгамі, анімацыяй і іншымі "прыбамбасамі".

OpenSUSE - первый дыстрыбутыў, з персанальным "хмарным" мэнэджарам дадзеных OwnCloud, які інтэграваны ў працоўны стол. OwnCloud дазваляе працаваць з файламі, кантактамі, закладкамі, календарамі, музыкай і іншымі рэчамі, якія захоўваюцца недзе на выдаленым "хмарным" рэсурсе ці нават на лакальнай машыне з вэб-серверам.

У openSUSE 12.1 інтэграваны OwnCloud другой версіі, які мае падтрымку WebDAV. Таму зараз можна атрымліваць доступ да сваіх файлаў на "аблоках" праз файл-менеджэры, такія як Nautilus або Dolphin, а таксама прайграваць з "хмараў" музыку.Думаю, OwnCloud лепш прысвяцім ў будучыні асобны артыкул.

Гаворачы аб сістэмных зменах, трэба адзначыць, што ў новай версіі дыстрыбутыва ажыццёўлены пераход на сістэмны менеджэр systemd, які прайшоў выпрабаванні ў дыстрыбутыве Fedora. У эксперыментальным рэжыме ў якасці загрузніка можна выкарыстоўваць Grub 2.

З эксклюзіўных рэчаў openSUSE 12.1 варта адзначыць рэпазітар Tumbleweed. У рамках гэтага рэпазітара рэалізавана ідэя бесперапыннага цыклу выпуску абнаўленняў праграм. І дзякуючы Tumbleweed карыстальнікі могуць усталёўваць свежыя стабільныя версіі пакетаў, як гэта, напрыклад, робіцца ў Ubuntu праз ppa-рэпазітары.

Android і адкрытасць

Як і было абяцана, кампанія Google адкрыла зыходныя тэксты платформы Android 4.0. Для многіх гэта адкрыццё кода з'яўляецца доўгачаканым, бо дазваляе ствараць актуальныя карыстальніцкія мадыфікацыі гэтай мабільнай АС. Прыкладам такога мадыфікаванага "андроіда" можна назваць папулярны мод CyanogenMod.

Але варта згадаць не толькі адкрыццё зыходнага кода "андроіда". Кампанія Barnes and Noble таксама адкрыла нарэшце страшную таямніцу аб патэнтах, якія Microsoft выкарыстоўвае для ціску на вытворцаў Android-прылад, каб прымусіць апошніх купляць ліцэнзіі на яе інтэлектуальную ўласнасць. Да гэтага моманту Microsoft атрымоўвалася ўмовы гэтых дамоўленасцей ўзгадняць за зачыненымі дзвярыма.

Кампанія Barnes and Noble, з'яўляючыся адной з найбуйнейшых кнігагандлёвых карпарацый, выпускае і ўласны аднайменны планшэт, што заснаваны на Android. Атрымаўшы прапанову, ад якой не змаглі адмовіцца іншыя вытворцы мабільных прылад, кампанія вырашыла не толькі не выплачваць даніну рэдмондскому гіганту, але і накіравала ў Міністэрства юстыцыі ЗША патрабаванне правесці расследаванне дзейнасці Microsoft, звязанай з прымусам вытворцаў абсталявання да выплат за выкарыстанне Android.

Заадно быў апублікаваны спіс парушаемых патэнтаў, ўзровень "навукаёмістасці" якіх нават не патрабуецца каментаваць:

• размяшчэнне абразкі статусу загрузкі ў зоне браўзэра, што адлюстроўвае кантэнт;
• сумяшчальнасць імёнаў файлаў, якія выкарыстоўваюцца бягучай аперацыйнай сістэмай і яе састарэлымі версіямі;
• захоўванне фактараў доступу ўводу/вываду ў структуры дадзеных агульнага карыстання;
• сімуляцыя ўводу ад маніпулятара "мыш";
• паступовая загрузка браўзэрам малюнкаў, уключаных у электронны дакумент;
• клас для стварэння віджэтаў са ўкладкамі (сродкамі аперацыйнай сістэмы);
• выкарыстанне паказальнікаў для змены памераў вобласці вылучэння пры выдзяленні тэксту;
• даданне нататак да нерэдактыруемых дакументаў.

Гледзячы на гэты спіс патэнтаў, становіцца ясна, чаму "Майкрасофт" саромелася паказваць яго шырокай публіцы. З такімі патэнтамі хіба што па электрычках хадзіць з працягнутай рукой, спадзеючыся на спачуванне насельніцтва.

Але ў кампаніі Barnes and Noble, мабыць, спачування не аказалася. Мала таго, на мінулым тыдні кампанія прадставіла справаздачу з аспрэчаннем валіднасці патэнтаў, у парушэнні якіх дадзеную кампанію абвінавачвае Microsoft. У дакуменце прадстаўлена каля 800 спасылак, якія аспрэчваюць першынство Microsoft у распрацоўцы мабільных тэхналогій на якія рэдмондский гігант заявіў свае правы.

Eyeboard

Мяркуючы па ўсім, сапраўдныя інавацыі, якія не сорамна паказаць грамадскасці, цяпер трэба чакаць хутчэй адкуль-небудзь з Цэнтральнай Амерыкі, а не з ЗША. Луіс Круз (Luis Cruz) з Гандураса, прадставіў уласны варыянт інтэрфейсу катэгорыі "eye tracking" для ўводу інфармацыі пры дапамозе руху вачэй.

Праект атрымаў назву "The Eyeboard". Зыходны код распрацовак распаўсюджваецца на ўмовах open source.

Па праўдзе кажучы, Eyeboard - гэта тое, што завецца рацыяналізацыя. Падобныя сістэмы "eye tracking" - даўно не навінка. Аднак рашэнне Луіс Круза адрозніваецца тым, што кошт яго сістэмы складае ўсяго 200-300 USD.

Інтэрфейс Eyeboard працуе на прынцыпах электраакулаграфіі, што значыць вымярэння біяпатэнцыялаў сятчаткі электродамі, размешчанымі каля вачэй. Чалавечае вока з'яўляецца палярызаваным - пярэдняя частка мае станоўчы зарад, а задняя - адмоўны. Пры руху вока электроды замяраюць змяненне патэнцыялу вочнага яблыка праз скуру.

Зараз сэнсары Eyeboard на акулярах могуць адсочваць толькі гарызантальныя руху вачэй. Луіс Круз напісаў спецыяльнае ПЗ, што апрацоўвае такі увод і выкарыстоўвае яго для выбару літар, дазваляючы карыстальнікам ўводзіць цэлыя словы. Але лепш, як гаворыцца, адзін раз убачыць.

Desura

Справе час - а пацеху гадзіну. Для жадаючых пацешыць сябе гадзіну-іншую кампутарнымі забавамі, добрай навіной, упэўнены, будзе з'яўленне афіцыйнага кліента для Linux сэрвісу распаўсюджвання гульняў Desura.

Гэты сэрвіс з'яўляецца аналагам вельмі вядомага сэрвісу лічбавай дыстрыбуцыі Steam. Адрозненне паміж імі ў тым, што асартымент Desura складаюць індзі-гульні. Гэта і зразумела, паколькі Desura належыць сайту ModDB, на якім збіраюцца заўзятыя "модэры" і індзі-распрацоўшчыкі.

Кліент для дыстрыбутываў Linux ствараўся з лета гэтага года, і цяпер ужо гатовы да эксплуатацыі. Раней кліент быў даступны толькі для Windows. Разглядаецца ў далейшым нават магчымасць адкрыцця зыходнага кода гэтага кліента.

Для набыцця гульні спатрэбяцца грошавы рахунак на Paypal ці карта Visa/Mastercard з уключанай магчымасцю аплаты пакупак у Інтэрнэт. Гульні можна купляць не толькі для сябе, але і ў падарунак для іншага карыстальніка гэтай сістэмы, што актуальна перад надыходзячымі каляднымі святамі.

На сённяшні дзень Desura прапануе Linux-карыстальнікам больш за 65 камп'ютэрных гульняў. А так як хутка Кармак адкрые зыходнікі DOOM 3, то, ўпэўнены, гульняў у гэтым сэрвісе значна прыбавіцца.

Міхаіл АСТАПЧЫК