У гэтым аглядзе навін ВПЗ адзначым пачатак экспансіі Ubuntu Linux на планшэтныя кампутары. Далей павіншуем карпаратыўных карыстальнікаў з выхадам сёмай версіі "хмарнага" MAPI-сервера Zarafa, пазнаёмімся з дыстрыбутывам PCLinuxOS 2011.6, на прыкладзе Awk 4.0 захопімся неўміручасцю класічных утыліт Unix і асудзім плагіят у праграме Rybka. У якасці бонуса палюбуемся дызайнам футболак, прысвечаным 20-годдзю Linux.

Планшэты з Ubuntu

Кампанія Ekoore з Італіі прадставіла дзве мадэлі планшэтаў з усталяванай Ubuntu Linux 11.04 і адпаведна графічным асяроддзем Unity. Асаблівасцю гэтых планшэтаў з'яўляецца таксама тое, што яны заснаваныя на працэсарах сямейства Intel Atom. Прылады абсталяваны 1 або 2 Гб АЗП, SSD-назапашвальнікам, трыма USB-партамі, WiFi, Bluetooth і 3G-мадэмам.

Іншымі словамі, Ekoore не з'яўляюцца перайманнем гламурнага "айпэду", а належаць да класа планшэтных нэтбукаў або нэтбучных планшэтаў. Таму хацелася б сказаць некалькі слоў з нагоды цяперашніх тэндэнцый у планшэтным свеце.

Apple iPad з'яўляецца найбольш папулярным на дадзены момант планшэтам сярод спажыўцоў. Значна адстаюць па папулярнасці планшэты на базе мабільнай АС Android. І таму ёсць цалкам лагічнае тлумачэнне.

iPad спецыяльна спраектаваны і натуральным чынам інтэграваны з усімі сэрвісамі Apple і ў прыватнасці з інфраструктурай распаўсюджвання кантэнту iTunes Store. А вось планшэты з "андроідам" з'явіліся як перайманне "айпэдаў" і выглядаюць менш натуральна - як проста вялізнага памеру смартфоны.

Але і "айпэды", і планшэты "андроід" - прылады не ўніверсальныя. Нават на бюджэтным нэтбуку можна вырашыць значна большую колькасць задач, у тым ліку і стварэнне праграм. Добрым прыкладам, які дэманструе непрыдатнасць планшэтаў для сур'ёзных палявых умоў, сталі для мяне словы аднаго з блогераў, які рабіў рэпартажы з "гарачай кропкі": "Ноут не ўзяў, мучаюся з iPad".

Таму можна зрабіць выснову, што альтэрнатыўная ніша для канкурэнтаў "айпэдаў" - гэта планшэты з поўнафункцыянальнымі аперацыйнымі сістэмамі - Windows, Linux. Гэта значыць тое, чым можна замяніць наўтбук. І з'яўленне прылад Ekoore - гэта заканамернае развіццё падзей.

Аднак з іншага боку такія нэтбучныя планшэты ўступаюць у канкурэнцыю з ужо звыклымі нэтбукамі з нармалёвай клавіятурай. Бо экранную клавіятуру, як ты яе ні круці, нельга назваць верхам зручнасці.

Zarafa Collaboration Platform 7.0

Развіваецца і адкрытае карпаратыўнае ПЗ. На мінулым тыдні нідэрландская кампанія Zarafa пачала развіццё сёмай галінкі свайго аднайменнага MAPI-сэрвера Zarafa.

Zarafa прадастаўляе сабой рашэнне для групавой працы накшталт Microsoft Exchange-Outlook. У склад платформы ўваходзяць сэрвісы: пошта, адрасныя кнігі, задачы, запіскі, календары, персанальныя і публічныя каталагі, планаванне мерапрыемстваў.

Кампанія распаўсюджвае асноўныя кампаненты свайго праекта па ліцэнзіі Affero GPL3 з лістапада 2008 года. Affero GPL3 - гэта спецыяльная версія GPL, прызначаная для "хмараў". У камерцыйнай версіі зняты некаторыя абмежаванні, маецца дадатковая функцыянальнасць і тэхпадтрымка.

Платформа Zarafa з`яўляецца "хмарным" ПЗ. ZCP мае вэб-інтэрфейс для карыстальнікаў, заснаваны на Ajax і падобны на інтэрфейс Outlook Web Access. Але таксама маюцца модуль для інтэграцыі з MS Outlook 2000 - 2007 і модуль для POP3/IMAP-кліентаў. Таксама ў платформе рэалізавана падтрымка прылад, якія працуюць цераз пратакол ActiveSync.

Версіяй 7.0 платформы Zarafa спіс функцыянальных змяненняў толькі адчыняецца. У бліжэйшыя паўгода кампанія абяцае ў рамках сёмай галіны значнае ўдасканаленне прадукта.

Ключавымі навінкамі сёмай версіі можна назваць інтэграцыю Zarafa Collaboration Platform і архіватара Zarafa Archiver, які дазваляе аўтаматызаваць перанос старых паведамленняў на дадатковыя сховішчы дадзеных і тым самым зніжае нагрузку на асноўнае сховішча. Ажыццёўлены поўны пераход на UTF-8 (Unicode), што дазволіць пазбавіцца ад многіх, адзначаўшыхся раней, праблем з лакалізацыяй. У ZCP 7.0 зноўку перапісаны IMAP-модуль, у выніку чаго карыстальнікі такіх кліентаў, як Mac Mail і Thunderbird, атрымалі лепшую сумяшчальнасць з платформай. З'явіўся і модуль для адпраўкі лістоў з OpenOffice.org і LibreOffice.

PCLinuxOS 2011.6

Дыстрыбутываў GNU/Linux велізарная колькасць. І звычайна амаль кожны тыдзень выходзіць новая версія аднаго або нават некалькіх дыстрыбутываў. У асноўным у нашых аглядах GNU/Linux мы ўдзяляем увагу першай топ-пяцёрцы Linux-сістэм - Debian, Ubuntu, Fedora, SUSE, Mandriva. Аднак будзе несправядлівым абдзяляць увагай менш вядомыя сістэмы.

Напрыклад, на мінулым тыдні выйшла абнаўленне дыстрыбутыва PCLinuxOS 2011.6. Нягледзячы на тое, што ў рускамоўным сегменце ён мала абмяркоўваецца, у заходніх лінуксоідаў гэта сістэма папулярная. Разгледзім галоўныя цікавасьці і асаблівасці PCLinuxOS.

Гэта дыстрыбутыў, як можна здагадацца па назве, арыентаваны менавіта на звычайнага карыстальніка настольнага кампутара. Гэта не спроба зрабіць аналаг Red Hat для карпаратыўных сэрвероў.

Адпаведна асноўным рабочым сталом гэтай сістэмы з'яўляецца KDE, як найбольш магутнае і прасунутае графічнае асяроддзе для настольных сістэм. Хоць маецца і больш лёгкія варыянты на аснове LXDE, Gnome, OpenBox і інш.

У PCLinuxOS выкарыстоўваецца Linux-ядро з інтэграваным планавальнікам задач BFS, які лепш падыходзіць менавіта для настольных сістэм.

Распаўсюджваецца PCLinuxOS ў выглядзе LiveCD, як і Ubuntu. Можа таксама ўсталёўвацца на жорсткі дыск. Мае ў сваім складзе ўтыліту mklivecd, якая робіць здымак бягучай сістэмы з усімі карыстальніцкімі дадзенымі, уключаючы карыстальніцкія файлы, налады, прыкладанні, і фармуе ISO-вобраз, які можна выкарыстоўваць для аднаўлення сістэмы або як уласны LiveCD.

PCLinuxOS належыць да разраду rolling-дыстрыбутываў. Гэта значыць, карыстальник мае ў рэпазітарыях самыя актуальныя версіі праграм.

Дыстрыбутыў мае пакетную базу ў фармаце RPM. Аднак для кіравання пакетамі выкарыстоўваецца Advanced Packaging Tool (APT) і мэнэджар пакетаў Synaptic. У якасці ўтыліты налады сістэмы з часоў, калі PCLinuxOS засноўваўся на Mandrake, выкарыстоўваецца Control Center (PCC), якая заснавана на drakxtools.

Як і належыць настольнай карыстальніцкай сістэме, дыстрыбутыў ўключае падтрымку папулярных мультымедыйных фарматаў. У ім першапачаткова маюцца драйверы для вялікай колькасці ліку бесправадных прылад і прынтэраў, а таксама відэакартаў.

GNU Awk 4.0

Абнаўленне ўтыліты GNU Awk да чацвёртай версіі яшчэ раз пацвярджае адвечную ісціну, што класіка несмяротна. Awk - гэта класічная UNIX-ўтыліта, якая з'явілася на свет аж у далёкім 1977 годзе.

Awk - утыліта, прызначаная для простых, механічных і вылічальных маніпуляцый над дадзенымі. Утыліта з'яўляецца сінтэзам магчымасцяў утыліт sed і grep і выкарыстоўваецца для аналізу, напрыклад, логаў ці файлаў канфігурацый.

Не гледзячы на пераход на новую мажорную версію, прынцыповых змен у чацвёртым выпуску няма. Што і не дзіўна. Бо Awk належыць да тых праграм UNIX, якія ўжо дасягнулі сваёй дасканаласці і прынцыпова ў іх мяняць няма чаго. Хіба што пачысціць і аптымізаваць код для лепшай прадукцыйнасці. З дадатковых магчымасцяў новай версіі гэтай утыліты можна адзначыць падтрымку ўскоснага выкліку функцый, шаблоны BEGINFILE і ENDFILE, укладзеныя масівы.

Скандалы

Не абыйшлося, як заўсёды, без скандалаў з нагоды ліцэнзій і аўтарскіх правоў. У вядомай кампутарнай шахматнай праграме Rybka, распрацаванай майстрам міжнароднага класа па шахматах Васікам Райлихам, быў выяўлены плагіят. Камісія з больш чым трыццаці распрацоўнікаў шахматных праграм абвінаваціла Rybka ў запазычанняў адкрытага зыходнага кода з праграм Crafty і Fruit.

Так як праграма Rybka была прызёрам і пераможцам мноства афіцыйных кампутарных шахматных турніраў, то яе аўтару ад імя Міжнароднай асацыяцыі кампутарных гульняў паступіла патрабаванне вярнуць усе шахматныя ўзнагароды і прызавыя грошы, заваяваныя праграмай. Таксама было заяўлена аб дыскваліфікацыі Rybka у будучых чэмпіянатах.

Выкарыстанне кода з адчыненых праектаў у камерцыйных праграмах - гэта на самай справе спрэчная тэма. Многія, у тым ліку і сярод аўтарытэтаў свету ВПЗ, лічаць, што не варта так ужо нервова ставіцца да запазычання кода са свабодных праграм. Аднак, калі ўлічыць, што клас шахматных праграм - гэта не ўтылітарны выпадак, а сумесь мастацтва і спорту, то педантычнасць у дачыненні да плагіяту ў дадзеным выпадку цалкам справядлівая, як і даволі жорсткае рашэнне асацыяцыі шахматных праграм.

Футболкі для лінуксоідаў

У гэтым годзе адзначаецца 20-годдзе ядра Linux. Таму навін, прысвечаных гэтаму юбілею, будзе нямала. Напрыклад, на мінулым тыдні праходзіў конкурс дызайну футболак, прымеркаваны да 20-годдзя ядра Linux і арганізаваны рэсурсам linux.com. Лепшай прызнана праца "Пінгвін на паветраным шарыку" ад шведскага дызайнера індыйскага паходжання Кім Бланч.

Міхаіл АСТАПЧЫК